Obrażenia. Pobici z Polską
- „Obrażenia. Pobici z Polską” to zbiór reportaży grupy Rekolektyw (m.in. M. Kicińskiej, Z. Szczerka i M. Rejmer). Autorzy tworzą szczery portret kraju, analizując źródła agresji, hejtu, lęku oraz przemocy w polskim społeczeństwie.
Na co choruje Polska dusza? Skąd agresja na ulicach, w domach, w biurze, w internecie? Zespół stresu pourazowego? Zaburzenia tożsamości? A może problemy z komunikowaniem emocji?
Autorzy z grupy Rekolektyw (Szczerek, Rejmer, Wasielewski, Kicińska, Jabłońska, Wójcińska, Wlekły, Puto), wzięli na warsztat polskie „uczucia narodowe” i stworzyli zbiór reportaży składający się na portret kraju w stanie emocjonalnego rozchwiania.
Ziemowit Szczerek i Kaja Puto – z dystansem, ale i fascynacją etnografów – udokumentowali falę fejsbukowego hejtu.
Mirosław Wlekły przyjrzał się zjawisku, które hejtowi towarzyszy jak cień – gotowości do odczuwania zgorszenia. Polak okazuje się tak samo skory do internetowej szarży, jak do publicznej urazy:
– Jak to „korki na Hlonda”? A gdzie słowo „arcybiskupa”?
– „Wielka księga cipek”? Treści nie znam, ale inna religia nie pozwoliłaby sobie na taką obrazę.
Magdalena Kicińska opowiada historię przemocy domowej, tym bardziej przerażającą, im bardziej do bólu przewidywalną – bez zwrotów akcji i bez zagadki. Wszystko przebiega tu rutynowo według stałego scenariusza: od picia, przez bicie, po przeprosiny; od ucieczki, przez rezygnację, po śmierć; od obojętności sąsiadów, przez niebieską kartę, po wzruszenie ramion policjantki.
Katalogu ofiar polskich emocji dopełniają reportaże Urszuli Jabłońskiej – o tym, co czeka transseksualistę na polskiej wsi, Małgorzaty Rejmer – o mieszkańcach ośrodka dla uchodźców i ich sąsiadach z cichego polskiego miasteczka oraz Agnieszki Wójcińskiej – o Polakach o „niepolskich” rysach twarzy i kolorze skóry.
Książkę zamyka zaskakujący tekst Macieja Wasielewskiego. Pozornie prowadzi nas w zupełnie inną rzeczywistość – za kulisy warszawskiego Klubu Komediowego.
Reporterzy młodego pokolenia nie wierzą w podział na Polskę A, B i C, nie wierzą w jakichś „nas” i „onych”. Widzą jednak, z ilu warstw się ona składa. I jak trudno czasami je skleić.
Stowarzyszenie Reporterów Rekolektyw powstało w 2014 r. Zrzesza polskich autorów reportaży. Są wśród nich: laureat Paszportu Polityki, zdobywczyni Nagrody „Gryfia” i Nagrody im. Teresy Torańskiej, zwyciężczyni konkursu Grand Press, nominowani do najważniejszych nagród literackich autorzy i autorki dobrze przyjętych książek non-fiction.
Wolność słowa nie jest czymś oczywistym. Kończy się tam, gdzie zaczyna się sfera ochrony innych osób – przed obrażaniem, nienawistnym szyderstwem, wykluczeniem, znieważeniem czy przemocą. Gdzie postawić granicę? Czy można ją z góry określić, kiedy każdy przypadek jest inny, internet zmienia sposoby komunikowania się, a ludzkich zachowań czy słów nie sposób przewidzieć? O trudnościach w ważeniu racji i szukaniu równowagi między wolnością słowa a interesem publicznym jest ta książka. – Adam Bodnar
Ta książka powinna dotrzeć do każdego domu. Do tych, którzy boja się i nie rozumieją inności po to, by rozproszyć obawy, poznać i rozproszyć lęki wobec Innego, Obcego. Reportaże mówią o Człowieku, o którym, ci żyjący w lęku mówią: „ścierwo, bydło, robale” widząc rozwiązanie w „likwidacji”. Ta książka to lustro prawdy o nas samych. Przejrzyjmy się w nim i dowiedzmy się czegoś więcej o sobie nawzajem. Potrzebujemy tego, żeby nienawiść płynącą z lęku zamienić w miłość i zrozumienie. Wszyscy chcielibyśmy żyć w lepszym świecie. – Janina Ochojska
Że Polacy są narodem, który uwielbia się obrażać – to nie nowina. Rekolektyw idzie jednak krok dalej, znajdując nieoczywistą przyczynę, dla której oburzenie jest naszym chlebem powszednim. Na imię jej “lęk”. – Michał Olszewski

Magdalena Kicińska – urodzona w 1987 reporterka, współpracowniczka „Gazety Wyborczej”, autorka książki Pani Stefa (2015). Publikowała m.in. w „Polityce”, „Tygodniku Powszechnym”. Nominowana do Nagrody im. Teresy Torańskiej, laureatka Nagrody Literackiej m.st. Warszawy 2015.

Ziemowit Szczerek – urodzony w 1978, dziennikarz, pisarz, tłumacz, autor książek, m.in.: Przyjdzie Mordor i nas zje (2013), Rzeczpospolita zwycięska (2013) i Siódemka (2015). Współpracuje z Korporacją Ha!art, „Polityką”, „Nową Europą Wschodnią”. Laureat Paszportu „Polityki”, nominowany m.in. do Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus i Nagrody Literackiej Nike.
fot. Sebastian Frąckiewicz

Małgorzata Rejmer – urodzona w 1985 r., pisarka, reporterka. Autorka powieści Toksymia (2009, nominacja do Nagrody Literackiej Gdynia) i reportażu Bukareszt. Kurz i krew (2013, Nagroda Newsweeka im. Teresy Torańskiej, Nagroda Literacka dla Autorki „Gryfia” i nominacja do Nagrody Literackiej Nike). Nominowana do Paszportów Polityki, laureatka Gwarancji Kultury.
fot. Krzysztof Dubiel
Mirosław Wlekły – urodzony w 1978, reporter „Dużego Formatu”, absolwent Polskiej Szkoły Reportażu, autor książki All inclusive. Raj, w którym seks jest bogiem (2015). Jego reportaże ukazywały się w zbiorach: Grzech jest kobietą (2013) i NieObcy (2015), współautor reportażu i spektaklu teatralnego Swarka (Teatr Polski w Bydgoszczy 2015), nominowany do Nagrody Newsweeka im. Teresy Torańskiej i Nagrody im. Beaty Pawlak.
Maciej Wasielewski – urodzony w 1982 roku. Autor książek Jutro przypłynie królowa (2013), Bim, bam, bom, mogę wszystko! (2013), oraz współautor 81:1. Opowieści z Wysp Owczych (2011).
Agnieszka Wójcińska – (ur. 1976r.), reporterka, publikuje m.in. w „Wysokich Obcasach”, „Dużym Formacie”, „Polityce”, „Zwierciadle”, „Tygodniku Powszechnym” i kwartalniku „Dialog-Pheniben”. Autorka książek Reporterzy bez fikcji. Rozmowy z polskimi reporterami (2011) i Perspektywa mrówki. Rozmowy z reporterami świata (2015) oraz reportaży w antologiach. Pod jej redakcją ukazała się antologia reportaży Mur. 12 kawałków o Berlinie (2015).
Urszula Jabłońska – absolwentka orientalistyki na Uniwersytecie Warszawskim oraz Polskiej Szkoły Reportażu. Pracowała jako dziennikarka w „Gazecie Wyborczej”, potem jako wicenaczelna magazynu „Exklusiv”. Obecnie jest freelancerką, pisze reportaże do gazet i książek. Laureatka nagrody Grand Press 2012 w kategorii „Reportaż prasowy”, finalistka w konkursie o Stypendium dla Młodych Reporterów im. Ryszarda Kapuścińskiego w 2013 roku i stypendystka Ministra Kultury 2015. Członkini Stowarzyszenia Reporterów „Rekolektyw”.
Kaja Puto – urodzona w 1990 r., autorka tekstów publicystycznych i esejów, redaktorka, tłumaczka z języka niemieckiego, związana z Korporacją Ha!art. Publikowała m.in. w: „Ha!arcie”, „Polityce”, „Nowej Europie Wschodniej”. Redaktorka książki Literatura i kino. Polska po 1989 roku (2013).

